Wij zijn zeker niet ontevreden met het resultaat en zijn nu bezig om de exact betekennis ervan te interpreteren.

De allereerste reden betreft het feit dat de exact juridische ruimte voor dergelijke plannen uit de wetstekst niet volledig helder is. Plasterk geeft aan (zoals de ASVA en CSR ook al eerder bekend was) dat het voornemen de nodige juridische problemen kent. Het is fijn dat minister aangeeft de wet dusdanig te interpreteren dat dit belachelijke plan, naar zijn inzicht, niet kan, maar de wetstekst is hierover toch iets vager. Het staat de universiteit immers wel degelijk vrij om ‘contract onderwijs’ aan te bieden. Zoals de ASVA en CSR bekend is heeft het ISO nog niet al te lang geleden de WHW goed bekeken op eventuele ruimte voor deze plannen. Zij concludeerde naar aanleiding van haar uitvoerige analyse dat ‘er mogelijk nog wel openingen waren’. Kortom: het is meer dan super dat Plasterk aangeeft de UvA op de vingers te willen tikken, maar de vraag is een beetje waarmee hij dit gaat doen: ‘artikel 7.43 lid a’ is naar Plasterk zijn inzicht misschien een liniaal, maar zou in de praktijk wel eens als een wat subtieler object - zeg maar een geo-driehoek – kunnen blijken (het is wel irritant als je iemand daarmee op je vingers zit te tikken maar het komt niet echt aan zeg maar).

Een tweede en mogelijk nog wel belangrijkere reden om op de hoede te blijven ligt hem in de achterliggende problematiek. Wat ligt er aan ten grondslag dat dergelijke plannen sowieso in het hoofd van het CvB van de UvA opkomen? De kernproblematiek betreft de gigantische bezuinigingen op het hoger onderwijs in de afgelopen 20 jaar. Ik wil het CvB niet volledig vrijspreken: natuurlijk zou de UvA zelf ook veel beter met haar geld kunnen omgaan. Er verdwijnt immers verschrikkelijk veel geld (30 tot 40% van het budget!) in het bureaucratische doolhof dat de UvA heet. En ja: het idee dat een universiteit een ‘te managen’ object is (zeg maar: als een koekjes fabriek) waarbij het idee heerst dat het gedrag van studenten en docenten – analoog de koekjes - gestuurd kan worden leidt tot verschrikkelijk veel ellende. De gigantische uitgaven aan middenmanagement, prestige projecten en andere overbodig, niet onderwijs gerelateerde, projecten zijn een deel van deze ellende. Toch is het fundamentele probleem dat er gewoon te weinig financiële middelen naar het hoger onderwijs toe gaan om ditzelfde hoger onderwijs echt goed te laten functioneren. Bovendien verander je een gigantisch instituut als een universiteit niet zomaar (alhoewel het de UvA gigantisch zou helpen als het CvB haar controleerbaarheidsillusies zou loslaten). Daar bij helpt het ook niet dat het juist de bezuinigingen zijn die het CvB en decanen er toe aanzet om ‘mensen die kunnen omgaan met een zeer beperkt budget’ (lees: managers) naar bestuursposities toe te schuiven. Managers willen ‘managen’: dus de bureaucratie wordt er niet minder van en de kosten gaan dus niet omlaag. Wil de UvA goed onderwijs kunnen aanbieden dan heeft zij meer financiële middelen nodig, de verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij minister Plasterk, dus misschien maakt hij zich er toch wat makkelijk vanaf. Dit belachelijke besluit van het CvB mag dan ook, los van de eventuele intentie hiertoe, als een symbolische daad gezien worden tegen alle bezuinigingen die het hoger onderwijs in de afgelopen jaren te verduren heeft gehad.

Een derde en laatste reden waarom waakzaamheid gewenst is betreft de komst van de nieuwe wet op het hoger onderwijs. Het is niet ondenkbaar dat het CvB in haar voornemen geanticipeerd heeft op de opzet van de toekomstige wetgeving. Het is verre van zeker dat de liniaal van Plasterk – WHW 7.34 lid a – in zijn huidige hoedanigheid in de nieuwe wetgeving terugkomt. De logische volgende vraag aan de minister is dan ook – na 1000 maal dank voor zijn eerder antwoord - of hij kan toezeggen dat de toekomstige wetgeving dergelijke stupide maatregelen ook zal verbieden. Ik ben bang dat zijn antwoord op deze vraag andere gevoelens zal oproepen dan de nu voor ons liggende antwoorden, ik hoop dat ik daarin ongelijk heb trouwens.

Ik hoop tevens dat het CvB aan deze korte escapade opnieuw gezien heeft dat generatie die nu de universiteiten binnenstroomt – de ‘millennials’ - echt een nieuwe generatie mensen betreft. Een generatie die genoeg heeft van het pessimisme van de ‘x’ers en het hypocriete sentiment van de babyboomers. Het is goed dat deze generatie in de afgelopen weken opnieuw haar, zojuist doorgekomen, bestuurlijke tandjes heeft laten zien.